ذيل صفحات به دست داده شده است تا خواننده خود برحسب ذوق و اجتهاد شخصى خود در انتخاب نسخه‌بدلى كه به نظر او اصحّ و ارجح مىآيد به كلّى آزاد باشد . و ديگر آنكه در هريك از دو نسخهء ب ه ( چنان كه در مقدمهء ج 1 نيز بدان اشاره كرده‌ايم ) در اين جلد سوّم سقط بسيار بزرگى موجود است كه درين دو مورد بالطّبع از استفاده از آن دو نسخه محروم مانده‌ايم . امّا سقط نسخهء ب عبارت است از شانزده ورق تمام « 1 » از اوراق آن نسخه كه ما بين ورق 215 و 216 به كلّى از بين افتاده است ، و اين 16 ورق معادل است با قريب 77 صفحه از صفحات طبع كنونى و شروع مىشود از سطر 16 از صفحهء 712 از مجلّد حاضر از كلمهء « چيزى كه در آن خيرى باشد » در اواخر فتح نامهء الموت ، و ختم مىشود به سطر 3 از صفحهء 747 به كلمهء « مجانيق بنهادند » در اواخر فصل حسن صبّاح و دعوت جديده . و امّا سقط بزرگ نسخهء ه عبارت است تقريبا از تمام نصف اخير جلد سوّم جهانگشاى از ابتداء قسمت اسماعيليّه الى انتهاء آن و شروع مىشود از ابتداء فصل معنون به « ذكر تقرير مذاهب باطنيان و اسماعيليان و احوال جماعت مذكور » در ص 716 س 10 از طبع حاضر و ختم مىشود به آخرين سطر ص 781 كه صفحهء اخير كتاب است . و اين قسمت ساقطه معادل است با قريب 136 صفحه از صفحات مجلّد حاضر از جملهء 781 صفحهء تمام اصل كتاب . و نسخهء حاضره به آخرين جملهء فتح نامهء الموت به كلمات « فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » ختم مىشود بدون اينكه به هيچ وجه آثار و علايم افتادگى در بين باشد بلكه برعكس ناسخ بعد از آخرين جملهء مذكوره افزوده « و صلّى اللّه على محمّد و آله الطّاهرين » و سطور اخيرهء كتاب را نيز به رسم معهود غالب نسّاخ در خواتيم كتب به شكل مثلّثى به انتها رسانيده است كه ازين قراين به كلّى واضح است كه در نظر ناسخ كتاب به همين‌جا ختم مىشده و بعد از فتح الموت در نسخهء منقول عنها قطعا هيچ‌چيز ديگرى نبوده است ، و به احتمال بسيار قوى نسخهء منقول عنها يكى از نسخ اوّليه جهانگشا بوده كه مؤلّف آن هنوز فصل راجع به اسماعيليّه را بدان الحاق نكرده و كتاب را به حال حاليّه تكميل ننموده بوده است ، و اينكه تاريخ آن نسخه به شرحى كه در مقدّمهء ج 1 ص 88 مذكور است به ظنّ غالب سنهء

--> ( 1 ) - تعيين عدّهء 16 از اعداد رئوس صفحات اصلى اين نسخه كه به ارقام هندسى فارسى نوشته شده به دست مىآيد چه ورق a 215 كنونى از ارقام كتابخانهء ملّى داراى رقم 209 قديمى فارسى است و ورق a 216 كنونى داراى رقم 225 .